جمع در زبان فارسی
| صورت مفرد
شير
|
صورت جمع مورد قبول
شيران
|
|
| مرد | مردان | |
| زن | زنان |
- اغلب اشياء بىجان را با ها جمع مىبندند. مثال:
| صورت مفرد
شير
|
صورت جمع مورد قبول
شيرها (مقصود شير آب است)
|
|
| شير | شيرها (مقصود شير خوراکى است) | |
| شير | کتابها | |
| قلم | قلمها | |
| نامه | نامهها | |
| سنگ | سنگها |
ما در اينجا به جمع مکسر عربى کارى نداريم. بنابراين جمع کتاب، کتابها است و نه کتب.
- کلمههاى فارسى و يا معمول در فارسى را نبايد با نشانههاى جمع عربى جمع بست. مثال:
| مفرد
معلم
|
جمع
معلمان
|
|
| استاد | استادان | |
| دانشجو | دانشجويان | |
| فرمان | فرمانها | |
| حواله | حوالهها |
همچنين است در مورد واژههاى زير:
| روزنامه | روزنامهها | |
| مجله | مجلهها | |
| تلگرام | تلگرامها | |
| کوهستان | کوهستانها |
- کلمههاى عربى با نشانههاى جمع فارسى در زبان فارسى درستتر است. مثال:
| صورت مفرد
روحانى
|
در فارسى درستتر
روحانيان
|
در عربى درست
روحانيون
|
||
| سفير | سفيران | سفرا | ||
| مقدار | مقدارها | مقادير | ||
| فقير | فقيران | فقرا | ||
| کتاب | کتابها | کتب | ||
| مأمور | مأموران | مأمورين | ||
| مستضعف | مستضعفان | مستضعفين | ||
| مستکبر | مستکبران | مستکبرين |
- در صورت جمع بستن نادرست واژههاى فارسى ممکن است صورت بهدست آمده با صورتهاى مفرد ديگر اشتباه شود. مثال:
| نادرست
دستان (جمع دست)
|
درست
دستان (حيله و مکر)
|
|
| پهلوان (جمع پهلو) | پهلوان (زورمند) | |
| سروان (جمع سرو) | سروان (درجهاى در ارتش) |
- کلمههائى که در ظاهر مفرد، اما در معنى جمع است، اسم جع ناميده مىشود.
مانند: لشکر، سپاه، کاروان، گله، رمه، اين کلمهها را با ها جمع مىبندند:
لشکرها، سپاهها، کاروانها، گلهها و رمهها
اما وقتى يأء نسبت دارد و دلالت بر افراد انسان يا جاندار ديگرى مىکند به ان جمع مىبندند. مثال:
| لشکرى ---> لشکريان، | کاروانى -> کاروانيان، | سپاهى -> سپاهيان |
سر وقتى منظور سر انسان يا حيوان باشد به ها جمع بسته مىشود: سرها
سر وقتى منظور سر جمع و رئيس باشد به ان جمع بسته مىشود: سران قبيلهها.